Logo BWR Academie

Hulpen geven

In dit blog wil ik het hebben over het geven van hulpen. Het is bij het geven van hulpen belangrijk dat je rekening houdt met het natuurlijke gedrag van je paard en dat je weet hoe het zit met het leervermogen van je paard. 

In de online training Beter presteren op wedstrijd die ik ongeveer 10 jaar geleden gemaakt heb in samenwerking met Paard&Lifestyle (nu Dressage Pro) vertelde ik al over Andrew Mclean. Een wetenschapper uit Australië die zich volledig gespecialiseerd heeft in paarden en hun gedragingen. 

Voor mijzelf heb ik de volgende dingen eruit gehaald en meegenomen in mijn training. 

Hou rekening met het leervermogen en natuurlijke gedrag van je paard. 

Het is belangrijk dat je beseft dat je het leervermogen van je paarden niet overschatten maar tegelijkertijd mag je het ook niet onderschatten.

De suggestie dat paarden geen emoties en gevoelens hebben. Verder moet je rekening houden met het natuurlijke gedrag van het paard. Het zijn sociale dieren en hun lichaam is ingesteld op een langdurige dagelijkse beweging.

2. Pas de leertheorie op een goede manier toe in je training

Let op. Hier komen een aantal ingewikkelde termen. Toch moet je die termen kennen en begrijpen om op een fijne manier met je paard samen te werken. 

Habituatie

Habituatie of gewenning is de eenvoudigste vorm van leren. Habituatie is het geleidelijk wennen aan herhaaldelijke terugkerende prikkels. Denk aan een bladblazer. Elke keer raakt het paard in paniek als ze langs de stal lopen. Het probeert haast uit de stal te kruipen. Na een tijdje heeft het paard ervaren dat hij er nooit aan dood gaat en reageert het niet meer op de bladblazer. 

(De)sensibilisatie

Desensibiliseren is voor mij niets anders als een paard leren omgaan met spannende prikkels van buitenaf. Prikkels waarbij zijn vluchtinstinct word getriggerd. Prikkels die hem uit zijn vertrouwde staat van zijn doen brengen en in een staat van paraatheid brengen. Prikkels die de adrenaline laten stijgen en ervoor zorgen dat het paard zichzelf aanspant en klaar is voor vertrek, voor de vlucht. 

Bijvoorbeeld een stuk zeil! Door er in alle kalmte mee te blijven rommelen krijgt het paard het vertrouwen dat het zeil hem niet op eet. En gaat de angst voor het zeil weg. 

Operante conditionering

Operant conditioneren betekent dat je het paard kunt trainen door hem uit te dagen met druk en te belonen als hij de gevraagde reactie heeft gegeven. 

Je kunt het het beste begrijpen door het voorbeeld van ‘voorwaarts gaan op de beenhulpen’. Niet de druk van de benen maar juist de beloning in de vorm van het wegnemen van de druk, zodra hij voorwaarts gaat, is de hier het uitgangspunt. Deze trainingsmethode is vooral gebaseerd op de volgende vier stappen:
1.  actie;
2.  druk;
3.  reactie;
4.  beloning.

Shaping 

Shaping houdt in dat het eindgedrag wordt bereikt door het op te delen in zoveel mogelijk kleine stapjes. Meestal wordt met shaping ‘free shaping’ bedoeld: het dier is in vrijheid en krijgt elke keer een bekrachtiging (bv de clicker en/of voedselbeloning) als aanwijzing voor wat hij moet doen. Net als in het spelletje ‘warmer-kouder’, maar dan alleen met ‘warmer’, wat ‘ja goed zo’ betekent.

Klassieke conditionering

Klassiek conditioneren is wanneer het paard een betekenisloze prikkel (het rammelen van de emmer) associeert aan het krijgen van voer. Het zien van voer is nu niet meer nodig om de behoefte naar brokken op te roepen. Zodra het paard het gerammel van de emmer hoort, verwacht het voer en gedraagt zich hiernaar.

3. Geef hulpen die goed te onderscheiden zijn

Heb jij verschillende en goed te onderscheiden hulpen voor de verschillende oefeningen? Als deze niet goed duidelijk zijn, kan dit leiden tot verwarring en stress. Denk maar eens aan de hulp voor de galop, voor de keertwending en voor Travers. Die lijken enorm op elkaar. Maar je moet net die nuance aanbrengen! 

4. Beloon kleine stappen en bouw dit op

Maak kleine stappen in het aanleren van oefeningen en reacties en bouw dit verder uit. Beloon het al wanneer een paard een poging tot doet en bouw dit vervolgens verder uit totdat je de juiste reactie krijgt (shaping).

5. Geef één hulp tegelijk

Let erop dat je niet meerdere hulpen tegelijk geeft en zorg ervoor dat er tussen de hulpen een bepaalde tijd zit. Hoe lang deze tijd is, hangt af van het africhtingsniveau. Als je meerdere hulpen tegelijk geeft, treedt desensibilisatie op en dat wil je in de dressuursport voorkomen.

6. Train één reactie per hulp

Zorg ervoor dat je op elke hulp één reactie traint. Dus niet dat je met één hulp meerdere reacties vraagt. Wel kan een reactie opgebouwd zijn uit meerdere hulpen die bijvoorbeeld snel op elkaar volgen.

7. Wees duidelijk

Zorg dat je telkens dezelfde principes en opbouw hanteert bij het aanleren van nieuwe oefeningen en bewegingen. Als iets bevestigt is, kun je langzamerhand aanpassingen gaan maken (shaping).

8. Train dat je paard door blijft gaan

Leer je paard om ‘door te blijven gaan’ nadat een bepaalde hulp is gegeven en dat deze niet telkens herhaald hoeft te worden.

Bijvoorbeeld, je leert je paard eerst dat hij een voorwaartse reactie op je been geeft en vervolgens probeer je die hulp te verfijnen en weg te halen.

Dus door telkens op tijd en in de juiste dosering je hulp te geven, leer je dat je paard moet blijven “doorgaan.” In het ideale geval geef je de hulp voor bijvoorbeeld draf en blijft hij dit doen totdat je iets anders vraagt.

9. Voorkom vluchtgedrag

Vluchtgedrag heeft verschillende negatieve consequenties, zoals een beperking in het leervermogen en het geheugen, problemen in de spijsvertering, agressie en onzekerheid. Is je paard ergens bang voor. Zet het dan stil en laat het even kijken. Een paard ‘toch ergens langs worstelen’ heeft een beperkende werking op het leervermogen. Angst is een slechte raadgever. Ook voor het paard! 

10. Zorg voor een optimaal spanningsniveau

Zorg dat het spanningsniveau niet te hoog wordt en dat je paard voldoende ontspannen is. Tegelijkertijd moet het spanningsniveau hoog genoeg zijn zodat de spieren voldoende aangespannen zijn en je paard alert is. Deze is ook belangrijk voor jezelf. Zorg dat je scherp bent en bedenk op tijd welke hulp je nu gaat geven voor wat je wilt doen. Bereid het goed voor. Een paard overvallen met een hulp zorgt voor onbegrip en een te hoog spanningsniveau. 

Bron: online training Beter Presteren op Wedstrijd 2013

Wil je meer weten over de hulpen en ook hoe je ze toe moet passen? Meld je dan aan voor de BWR Academie. Via de modules hulpen geven, opbouwen van je paard, van zadelmak naar rijden leer je om deze hulpen zelf correct te geven en toe te passen.

Klik hier om je aan te melden!

Delen:

Andere artikelen:

Doelmatig trainen

Dressuur is voor veel mensen een vage sport. Is het wel een sport? Een vraag die regelmatig gesteld wordt. Er worden duizenden uren besteed aan

Lees meer »

De BWR Academie

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *